تبليغات شما اينجا

با قيمت هاي مناسب

طبيعت درشهرستان زنجان
منابع تامين آب آشاميدني و کشاورزي منطقه را آب هاي سطحي و زيرزميني تشكيل مي دهند. از اين ميان رودخانه هاي متعدد جاري در شهرستان زنجان بخش عمده اي از منابع آبي آن را تشکيل مي دهند. رودخانه هاي آب بر، آق زوج چاي، اوزون دره، اوزون دره گوجه قيه، بيوک چاي، تلخه رود، زنجان رود، سارمساقلو، سُهرين، قره جريان، ميرجان سويي و سفيدرود يا قزل اوزن از جمله رودخانه هايي هستند که يا از کوه هاي اطراف شهرستان زنجان سرچشمه گرفته و در اين منطقه جاري مي شوند و يا از کوه هاي اطراف استان سرچشمه گرفته و از اين منطقه عبور مي كنند
رودخانه سفيد رود يا قزل اوزن زنجان
رودخانه قزل اوزن علاوه بر اهميت اقتصادي بالايي که دارد به دليل پرآبي، زيبايي و طولاني بودن مسير خود يکي از مهم ترين روخانه هاي زنجان است كه در زمينه جاذبه هاي گردشگري نيز اهميت زيادي دارد. به برکت آب فراوان باغ هاي زيبا و سرسبز بسياري در مسير اين رودخانه به وجود آمده که منظره بسيار زيبايي به حومه شهر زنجان داده است به طوري كه در تمام سفرنامه هاي جهانگردان و مستشرقين از اين رودخانه و زيبايي و سرسبزي مناطق اطراف آن ياد شده است. مسير رودخانه قزل اوزن يکي از مهم ترين گردش‌گاه هاي اهالي زنجان و مناطق اطراف آن يکي از باصفاترين استراحتگاه هاي مسافران مسير شمال باختر کشور است. سفيدرود يا قزل اوزن يکي از مهم ترين، بزرگ ترين و مشهورترين رودخانه هاي ايران و يک رود دايمي به درازاي 765 کيلومتر و شيب متوسط 3/0 درصد است که از آبخيزهاي 30 كيلومتري شمال باختري سنندج، دهستان مارال (استان کردستان) سرچشمه مي گيرد. ارتفاع سرچشمه اين رودخانه 2300 متر و ارتفاع ريزشگاه آن 25- متر است. اين رودخانه در ابتداي سرچشمه خود چم هانه گلان نام داشته و مسير حرکت آن شمالي است. پس از طي كردن حدود 10 کيلومتر و مخلوط شدن با چندين رودخانه و ريزابه، به نام هاي خنجره، گومرش و چم بناسوره، با نام جديد قزل اوزن به سمت شمال خاوري متوجه مي شود. به طور کلي سفيدرود يا قزل اوزن از استان هاي کردستان، زنجان، آذربايجان خاوري و گيلان عبور مي كند.
رودخانه قزل اوزن در مسير خود ضمن مخلوط شدن با ريزابه هاي بسيار با پيچ و خم هاي متعدد از شهرستان سنندج خارج شده و به دهستان نجف آباد در محدوده شهرستان بيجار وارد مي شود. پس از عبور از اين دهستان در روستاي زرده کمر با چم زر مخلوط مي شود. در روستاهاي قاسم آباد و علي آباد با رودخانه هاي يول کشتي و شوراب درهم آميخته و متوجه خاور مي شود. اين رودخانه پس از پيمودن مسيري نسبتاً طولاني با خروج از شهرستان بيجار وارد محدوده شهرستان خدابنده (قيدار) مي شود. در شهرستان خدابنده از دهستان قشلاقات افشارعبور مي كند و با ريزابه هاي بسياري از جمله شور، چسب و تلوار مخلوط شده و به روستاي محمدآباد وارد مي شود. در اين روستا تغيير مسير داده و به سمت شمال منحرف مي شود. پس از دور زدن کوه شينه داغ و مخلوط شدن با رودخانه خوزان راه اتومبيل‌ رو زنجان - بيجار را قطع كرده، با رودخانه خويين مخلوط شده و رو به سوي شمال باختري به دهستان انگوران در محدوده شهرستان زنجان وارد مي شود. در اين ناحيه با رودخانه هاي لجام گير و انگوران چاي درهم آميخته و پس از آن وارد شهرستان ماه نشان مي شود.
اين رودخانه پس از وارد شدن به ماه نشان از مرکز اين شهرستان عبور كرده و با رودخانه هاي دربند، قلعه چاي و تلخه رود در هم آميخته و به دهستان چايپاره وارد مي شود. در اين دهستان ابتدا با زنجان چاي و سپس با آجي چاي مخلوط شده و به شهرستان ميانه از محدوده استان آذربايجان خاوري وارد مي شود. در اين قسمت مسيري را به موازات خط آهن تهران - تبريز مي پيمايد و در ايستگاه پل دختر وارد دره قافلانکوه مي شود. در ادامه مسير خود از چندين روستا در استان آذربايجان خاوري عبور مي كند و با رودخانه گرمي و آرپاچاي در شهرستان خلخال (در محدوده استان اردبيل) مخلوط مي شود. با ورود به دهستان خورش رستم با رودخانه كندرچو و شاهرود مخلوط شده و به محدوده شهرستان طارم وارد مي شود. در اين شهرستان با رودخانه هاي آب بر، آب لار، آق روي چاي و لوان چاي مخلوط مي شود و در نهايت به درياچه سد سفيد رود مي ريزد. قزل اوزن پس از مخلوط شدن با رودخانه شاهرود به سفيد رود تغيير نام داده، رو به سوي شمال خاوري جريان يافته و وارد محدوده شهرستان رودبار مي شود. در اين منطقه با ريزابه هاي متعدد بزرگ و کوچک درهم آميخته و پس از عبور از دهستان رستم آباد به دهستان سنگر در محدوده شهرستان رشت وارد شده و کم کم پهنه بستر آن گسترده تر مي شود. رودخانه سفيد رود در اين منطقه روستاهاي زيادي را مشروب ساخته و به دشت گيلان كه از آبرفت‌هاي همين رودخانه پديد آمده است، وارد مي شود.
وسعت دلتاي سفيدرود که بيش از 1250 كيلومتر مربع است، از دشت گيلان آغاز مي ‌شود و نخستين شاخه آن كه خمام‌ رود نام دارد در همين منطقه از آن جدا مي شود. سفيد رود در دلتاي خود به سوي شمال جريان مي ‌يابد و در روستاي پاشاكي با ديسوم‌ رود مخلوط شده و به دهستان كوچصفهان وارد مي ‌شود. در همين محل شاخه ديگري كه نورود نام دارد از آن منشعب شده و به سوي آستانه اشرفيه روان مي ‌شود. در اين شهر تغيير جهت داده و با چند پيچ و تاب به سوي شمال رهسپار مي ‌شود و سرانجام در شمال منطقه كياشهر به درياي خزر مي ريزد. همجواري كناره هاي رودخانه قزل اوزن با جاده اصلي تهران - تبريز زمينه استفاده گردش‌گاهي از اين رودخانه را افزايش داده است و همچنين عبور اين رودخانه بزرگ و زيبا از چندين استان و ده ها شهر، بخش، دهستان و روستا سبب رونق و آباداني مناطق عبوري آن شده است و معمولا به عنوان گردش‌گاه اهالي از آن ها استفاده مي شود. رودخانه قزل اوزن نه تنها برکت و آباداني را به استان زنجان هديه کرده، بلکه كشتزارها و باغ هاي سرسبز كناره هاي آن جلوه بسيار زيبايي را در طول چهار فصل به نمايش مي گذارند و دوستداران طبيعت را به سوي خود جذب مي كنند. همين امر بر ارزش هاي توريستي رودخانه قزل اوزن در کنار ارزش هاي اقتصادي آن تاكيد مي كند.
آبشار شارشارزنجان
آبشار شارشار تنها آبشار شناخته شده در سطح شهرستان است که در منطقه تهم، در شمال باختري شهر زنجان واقع شده است. اين آبشار كه به طرز بسيار زيبايي در ميان سنگ هاي صخره اي قرار گرفته است، حدود 5 کيلومتر با درياچه مصنوعي سد تهم فاصله دارد و دسترسي به آن با يک کوهنوردي يک ساعته امکان پذير است.
چشمه معدني وننق زنجان
چشمه آب معدني وننق در محدوده شهرستان زنجان و حدود 21 كيلومتري جاده زنجان - ميانه در روستاي وننق واقع شده است. مسير دسترسي به اين چشمه زيبا كه بر فراز تپه اي به ارتفاع 200 متر قرار گرفته است از ميان كشتزارها و تپه هاي متعدد مي گذرد. اين چشمه دو مظهر دارد كه مظهر اول حوضچه اي كم عمق با درازاي دو متر و پهناي يک متر و آبدهي حدود 7 ليتر در دقيقه است. آب اين حوضچه از شمال باختري آن خارج شده و در مجراي باريكي سرازير مي شود. مظهر دوم يك حوضچه مربع شكل به ابعاد 5/2 متر و عمق حدود يك متر است كه اطراف آن را سنگ چين كرده اند. بررسي و آزمايش آب دو چشمه نشان مي دهد كه آب آن ها در رديف آب هاي معدني سولفاته كلسيک گرم است.
چشمه آب گرم ابدال زنجان
چشمه آب گرم روستاي ابدال در جنوب باختري جاده زنجان - تبريز و در محدوده شهرستان زنجان واقع شده است. اين چشمه كه در ارتفاعات ابدال قرار گرفته، داراي خاصيت هاي درماني و دارويي است و مورد استقبال اهالي و مسافرين عبوري منطقه قرار مي گيرد.

مساجد و مدارس مذهبي درشهرستان زنجان

مسجد جامع زنجان يا مسجد سيد
مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سيد در قرن سيزدهم هجري قمري (سال 1242) در دوره قاجاريه توسط يکي از پسران فتحعلي شاه قاجار به نام عبدالله ميرزا دارا ساخته شد. اين مسجد كه در قلب بافت قديمي شهر و در مکان مناسبي از نظر دسترسي قرار گرفته است، از سمت باختر با بازار قيصريه، از سمت خاور با كوچه مسجد سيد و از سوي شمال با خيابان امام خميني و سبزه ميدان درارتباط است. اين مسجد در دوره زندگاني باني آن به نام هاي مسجد دارا، مسجد سيد، مسجد سلطاني و مسجد جمعه نيز خوانده مي شده است.
اين مجموعه تاريخي كه در شمار بزرگ ترين و زيباترين مساجد و مدارس ديني زنجان است، يكي از بناهاي ارزشمند ساخته شده بر اساس طرح مساجد چهار ايواني مي باشد. ايوان هاي چهارگانه اي كه در چهار ضلع مسجد به شکل قرينه قرار گرفته اند، بيش تر از هر چيزي در صحن مسجد، خودنمايي مي كند. صحن اين مسجد مانند ساير مساجد چهار ايواني، به شكل مربع مستطيل است و 48 متر طول و 36 متر عرض دارد.
در گذشته وسط صحن مسجد يک واحد حوضي بوده که گرداگرد آن را به استثناي جلوي حجرات و شبستان‌ها، باغچه‌هاي پرگل و گياه پوشانده بود كه بعدها به دلايل نامعقولي از بين رفته است. در ايوان هاي خاوري و باختري 16 حجره به طور قرينه و در جبهه شمالي نيز 6 واحد حجره جهت طلاب علوم ديني قرار ساخته شده است. در سطوح ايوان هاي شمالي و جنوبي تزييناتي مانند خط بنايي، کاشي معقلي و نگاره هاي گياهي با تکنيک کاشي هفت رنگ، به سبک هنري دوره قاجار و بيش تر با استفاده از رنگ هاي سياه و زرد به چشم مي خورد.
شبستان گنبد دار فضايي به عرض 90/7 متر و طول 50/8 متراست که بدون واسطه در پشت ايوان جنوبي قرار گرفته و از جهت باختري و خاوري با شبستان ‌هاي طرفين و از طرف شمالي با ايوان جنوبي در ارتباط است. بر فراز اين شبستان، گنبد عظيمي بر جرزهاي سنگين به ضخامت 30/2 متر استوار گرديده است. گنبد اين مسجد كه از نوع دو جداره بوده و با كاشي ‌هاي فيروزه ‌اي پوشانده شده، از گنبدهايي است که بدون گوشواره و ترنبه بر روي جرزهاي چهارگانه ضخيم نشسته است. سوره مباركه الدهر با خط ثلث بر روي اين گنبد نقش بسته و بر زيبايي آن افزوده است. در نوک بناي گنبد، علامتي از برنز به شكل گوي وجود دارد.
مسجد خانم زنجان
بناي مسجد خانم که به دوره قاجاريه تعلق دارد در محله قديمي فخيم الدوله زنجان قرار گرفته است. اين مسجد كه فاقد گنبد و داراي 2 مناره بسيار زيبا است در سال 1323 هجري قمري و به خواست يکي از زنان مقتدر ايران بنام جميله خانم دختر حسين قلي خان نطام العداله (ذوالفقاري) ساخته شد. بناي مسجد مشتمل بر سردر ورودي با دو مناره کوتاه، صحن، شبستان تابستاني و زمستاني، حجره هاي متعدد و تزيينات کاشي‌کاري و گچ‌بري است. مناره هاي قطور و کوتاه با تزيين آجر کاشي و محرابي زيبا با تزيينات پرکار کاشي معقلي در صحن شبستان ستون دار، از ويژگي هاي خاص اين بنا است. تزيينات روي ايوان ها و مناره ها به سبک دوره قاجار و بيش تر با استفاده از رنگ هاي زرد، سياه، فيروزه اي و سفيد انجام شده است. اخيراً بر روي اين بناي مهم تاريخي مرمت ها و تعميراتي صورت گرفته است.
مسجد ميرزايي‌زنجان
مسجد ميرزايي معروف به مسجد چهار محرابه از قديمي ترين بناهاي مذهبي شهرستان زنجان است که در داخل شهر و در بازار پايين شهر زنجان (محله چاقوسازها) قرار گرفته است. بناي اصلي اين مسجد که از نوع چهل ستوني است، به دوران پس از حمله تيمور گورکاني و قرن نهم هجري قمري تعلق دارد. اين مسجد بعدها در اواسط دوره قاجار به فرمان ميرزا ابوالقاسم مجتهد معروف به ميرزا تجديد بنا شد و به نام مسجد ميرزايي معروف گرديد. مسجد ميرزايي از دو بخش قديم و جديد تشكيل شده که بخش نخست، به شبستان قديم معروف است و بخش دوم، مسجد جديدي است كه تقليد ناقصي از مسجد چهار ايواني را به نمايش مي گذارد. اين بخش از بين عناصر مسجد چهار ايواني، صحن مركزي، ايوان هاي چهارگانه، حجره هاي طلاب، وضوخانه و شبستان زنانه و مردانه را دارد.
شبستان مسجد به دو قسمت مردانه و زنانه تقسيم شده و در حد فاصل آن ها پنجره هاي اروسي كار گذاشته شده است. محراب در چشمه وسطي ضلع جنوبي جاي گرفته و در چشمه هاي ديگر نيز تكرار شده است. در نتيجه اين تكرارها در شبستان مردانه، 4 محراب پديد آمده است. بنا به قولي وجود چهار محراب در شبستان اصلي تاييد کننده حضور مذهب هاي چهارگانه (شافعي، حنبلي، مالکي و حنفي) در قرن نهم بوده و به قولي ديگر هدف از ايجاد اين محراب ها، تنها رعايت كامل اصل قرينه سازي بوده است. در هر حال به دليل وجود همين محراب ها اين مسجد به مسجد چهار محرابه نيز معروف است.
گرداگرد صحن مركزي مسجد را حجره ها و ايوان هاي چهارگانه به طور قرينه پوشانده اند كه تعداد آن ها جمعاً 14 واحد است و در سه طرف صحن قرار دارند. درگاهي هاي صحن با استفاده از كاشي هايي با رنگ هاي سفيد، مشكي، فيروزه اي، زرد و سبز در طرح هاي هندسي متنوع ساخته شده اند و طرفين ايوان هاي چهارگانه با كاشي هاي خشتي و طرح هاي اسليمي و هندسي زينت داده شده است. كاشي‌هاي اين مسجد متعلق به دوران قاجار تعلق است و شباهت زيادي به كاشي‌هاي مسجد جامع و مسجد خانم زنجان دارد. بر سردر ورودي مسجد نيز کتيبه اي به خط نستعليق قرار داده اند.
مسجد قلابرزنجان
مسجد تاريخي قلابر در روستايي به همين نام در 52 کيلومتري جنوب شهر زنجان واقع شده است. در کاوش هاي باستان شناسي، در دامنه هاي باختري ارتفاعات روستاي قلابر، مجموعه ارزشمندي به دست آمده که شامل يک مسجد و يک خانقاه يا قلعه است. طرح مسجد، مربع تقريباً کوچکي است که گرداگرد آن تا ارتفاع 5/1 متري از سنگ تراورتن ساخته شده و در منتهااليه آن کتيبه اي نصب شده است. محراب مسجد قلابر يکپارچه و سفيد رنگ است و به اسماء متبرکه جلاله و نام ائمه اطهارمزين شده است. در اين ميان نگاره هاي اسليمي زِيبا، به جلوه و جذابيت مسجد کمک شاياني كرده اند. از چگونگي شکل و ساخت سقف اين مسجد اطلاعات زيادي در دست نيست ولي احتمال داده مي شود، مسجد در گذشته داراي سقف گنبددار بوده است كه امروزه با تير چوبي بازسازي شده و به عنوان مسجد مردانه مورد استفاده اهالي قرار گرفته است.
مسجد عباسقلي خان زنجان
مسجد عباسقلي‌خان مسجدي با سبک چهل ستوني است که در محله قديمي عباسقلي خان و در ميان بافت تاريخي شهر زنجان قرار گرفته است. اين مسجد، دو صحن و دو شبستان زيبا دارد و جالب توجه ترين تزيينات آن، کاشي کاري هاي زيباي محراب با طرح هندسي است. احتمال داده مي شود تاريخي که بر روي بدنه ضلع شمالي شبستان مرکزي نقش شده است(1307 هجري شمسي)، تاريخ ساخت مسجد باشد. مسجد عباسقلي‌خان با شماره ثبت 2374 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.
مسجد چهل ستون زنجان
مسجد و مدرسه چهل ستون از مساجد معروف شهر زنجان است که در قرن سيزدهم هجري قمري (سال 1284) ساخته شده است. اين بنا در راسته بازار کفاش ها واقع شده و در گرداگرد صحن آن، حجره هايي جهت طلاب ديني وجود دارد.
مسجد آقا شيخ فتح الله زنجان
مسجد آقا شيخ فتح الله که در سال 1298 هجري قمري ساخته شده، در کوچه صندوق سازهاي شهر زنجان واقع شده و از نوع مساجد شبستاني است.
مسجد و مدرسه ملا زنجان
مسجد و مدرسه ملا يا وليعصر كه در حدود سال 1256 هجري قمري ساخته شده در راسته بازار حلاج ها، نبش ميدان انقلاب واقع گرديده و است. بناي اين مسجد كه جلوه خاصي به اين محله داده داراي يك گنبد زيباي فيروزه اي، صحني در ميان شبستان و حجراتي دو طبقه در اطراف آن است.
مسجد شيخ فياض زنجان
مسجد شيخ فياض، در انتهاي بازار پايين و در راسته چاقوسازها واقع شده است. اين مسجد يکي از مساجد قديمي شهر زنجان است که فاقد صحن بوده و مشتمل بر دو شبستان مرتبط به هم است.
مسجد حسينيه اعظم زنجان
در جنوبي ترين قسمت شهر زنجان و در بافت قديمي و سنتي آن، در محله سيد لر بنايي واقع شده است که مسجد و گرمابه حسينيه اعظم زنجان خوانده مي شود و از نظر مردم بسيار محترم داشته مي شود. اين بناي قديمي از يك مسجد در ضلع شمالي و يك گرمابه در ضلع جنوبي مسجد تشکيل شده است. کتيبه اي در قسمت قديمي اين بنا وجود دارد که تاريخ ساخت آن را 1261 هجري قمري نشان مي دهد

آرامگاه ها،امامزاده هاو زيارتگاهها درشهرستان زنجان

بقعه امام زاده سيد ابراهيم (ع) زنجان
بقعه امام زاده سيد ابراهيم يکي از بقعه هاي معتبر شهر زنجان است که در بازار اصلي شهر زنجان واقع شده و مورد علاقه و احترام فراوان اهالي زنجان است. پژوهشگران و علما درباره شجره اين امام زاده اختلاف نظر دارند. برخي از آن ها ايشان را از نوادگان امام موسي بن جعفر(ع) و برخي ديگر وي را از نوادگان حضرت امام علي (ع) مي دانند. بناي امام زاده در ابتداي ساخت به سبک چهار طاقي با پوشش گنبدي بوده است ولي در اين بقعه در سال هاي گذشته منطبق بر بناي قديمي نوسازي شده و در حال حاضر گنبد آن از نوع تک پوششه بوده و به وسيله چهارگوشواره بر جرزها استوار شده است. در حدفاصل گوشواره ها و گنبد نيز هشت نورگير کار گذاشته شده است. تزيينات داخل گنبد گره سازي و مقرنس کاري بوده و سوره مبارکه جمعه به خط ثلث بر آن نقش بسته است. ضريح نصب شده بر روي مزار از صنايع اصفهان است که در سال 1358 به اين مکان آورده شده و بر روي اين مزار نصب شده است. سر در ورودي سمت شمالي و مناره هاي دو طرف آن را مي توان قديمي ترين قسمت اين بقعه به حساب آورد.
امام زاده ام البنين زنجان
بقعه امام زاده ام البنين از بقعه هاي قديمي شهرستان زنجان است که در 30 کيلومتري جنوب خاوري شهر زنجان و در روستاي سلمان کندي قرار دارد. اين بنا مزار بزرگواراني چون امام زاده ام البنين، امام زاده حسن، امام زاده ابراهيم، امام زاده طاهر و امام زاده جعفر است. کتيبه اي از نوع سنگ هاي آهکي در اين بنا وجود دارد که تاريخ قرن هفتم هجري قمري (سال 615) را نشان مي دهد.

عمارات و محوطه هاي باستاني درشهرستان زنجان

عمارت و باغ معين زنجان
باغ و عمارت تاريخي معين در ضلع جنوب باختري زنجان، در سمت مجاورت شمال رودخانه زنجان رود و در باختر پل سردار قرار دارد. اين بناي زيبا كه توسط يکي از متمولين شهر در دوره قاجاريه ساخته شد، از دو قسمت خانه و باغ تشکيل شده است. خانه مزبور در وسط باغ مشجري قرار گرفته و سرستون هاي منقوش از تزيينات مختلف و لمبه کوبي هاي زيباي سقف از شاخصه هاي مهم اين بنا است. در ميان اين باغ يک حوض نسبتاً وسيع قرار دارد که با چند جوي انشعابي آب را به قسمت هاي مختلف باغ هدايت مي کند.
عمارت ذوالفقاري زنجان
عمارت تاريخي ذوالفقاري در مركز بافت قديمي شهر زنجان واقع شده و معماري آن به اواخر دوره قاجاريه نسبت داده مي شود. پلان اين بنا ايراني و سبک ساختماني آن از بناهاي گوتيک اروپايي تقليد شده است. اين عمارت از ساختمان هاي بيروني، اندروني و اداري تشکيل يافته و نماي آن با آجرهاي قالبي و پيش بر تزيين شده است. بناي بيروني عمارت ذوالفقاري که از دو طبقه و يک سردابه تشکيل شده، جالب ترين قسمت آن است که در جريان احداث خيابان طالقاني، آسيب جدي ديده و بخشي از اهميت خود را از دست داده است. پيش از ساخت اين خيابان ساختمان هاي اندروني و بيروني و اداري عمارت ذوالفقاري از طريق شبکه ارتباطي طبقه هم کف و زيرزمين به يکديگر راه داشتند ولي اکنون اين قسمت تخريب شده است. طبقه هم کف كه در حال حاضر كاربرد اداري دارد، با دو ستون و سقف سرپوشيده به هشتي منتهي مي شود. طبقه دوم داراي دو راه پله است و تالارهاي پذيرايي، اتاق هاي خواب، اتاق هاي نشيمن و سرويس هاي بهداشتي را شامل مي شود.
هسته مركزي بناي عمارت ذوالفقاري به سبک چهار تاقي و با سقف گنبدي ساخته شده و سنگيني سقف را جرز و ديوارهاي باربر آن تحمل مي كنند. پوشش بيروني بام ساختمان شيرواني است كه البته تا زمان احداث بنا سابقه اي در اين شهر نداشت. در بالاي هسته مركزي بنا، نورگير زيبايي تعبيه شده كه به كلاه فرنگي معروف است. اين نورگير هشت ضلعي با روش گره سازي و به طرز زيبايي لمه كوبي شده است. از ميان هنرهاي استفاده شده در تزيينات داخل طبقه همكف بنا، مي توان به كاشي كاري هاي سبک دوره قاجار اشاره كرد كه طرح معروف نيلوفر آبي (لوتوس) با آن اجرا شده است. تزيينات نماي بنا بسيار جالب توجه است. قرينه سازي هاي آن از هنر ايراني و سبک ستون هاي آن از معماري قرن نوزدهم اروپا تاثير پذيرفته است. پنجره هاي بنا بيش تر دو لنگه هستند، حاشيه مشبک دارند و با شيشه هاي رنگين تقارن جالبي را در داخل اتاق ها به وجود آورده اند. اين عمارت با شماره 1852 به ثبت رسيده است.
عمارت دارايي زنجان
عمارت تاريخي دارايي که در اواخر دوره قاجار و اوايل دوره پهلوي ساخته شد، بنا و باغ بزرگي به مساحت تقريبي 33000 هکتار دارد و در بافت قديمي و تاريخي شهر زنجان قرار گرفته است. اين بنا از ابتداي ساخت کاربرد اداري و دولتي داشت و مدتي نيز اداره غله و انبار قند و شکر بود. ساختمان دارايي به شماره 2335 در فهرست آثار ملي ثبت شده است.

کاروانسراها،دروازه ها و بازارها درشهرستان زنجان

كاروان‌سراي نيک پي زنجان
کاروان‌سراي قديمي و زيباي نيک پي در روزگار برپايي خود اهميت و عظمت زيادي داشته است. اين کاروان‌سرا كه از نوع کاروان سراهاي 4 ايواني بوده و از آجرهاي قرمزرنگ ساخته شده، هم اکنون به شدت تخريب شده و تنها بخش کمي از آن باقي مانده است. در بيش تر سفرنامه هاي جهانگردان و مستشرقيني که از منطقه زنجان ديدن كرده اند، از کاروان سراي نيک پي نام برده شده و بيش تر آن ها در اين مکان اقامتي داشته اند که نشان از اهميت آن در روزگار برپايي خود دارد.
کاروان‌سراي سنگي
کاروان‌سراي سنگي که از نوع کاروان‌سراهاي برون شهري بوده، در قرن يازدهم هجري قمري، به دستور شاه عباس صفوي خارج از بافت قديم شهر زنجان ساخته شده است. اين بنا به دليل تغيير کاربري هم اکنون به عنوان سفره خانه سنتي مورد استفاده قرار مي گيرد. پلان اين كاروان‌سرا به سبک چهار ايواني است، حجره هاي آن در يک طبقه قرار گرفته‌اند و سقف‌ ها از نوع قوسي هستند. استفاده از سنگ به عنوان مصالح اصلي در ساخت كاروان‌سرا باعث شده است كه اين بنا با عنوان کاروان سراي سنگي و در زبان محاوره اي داش کاروان‌سرا معروف شود. اين بنا از لحاظ اين كه تنها بناي باقي مانده از کاروان سراهاي زنجان است داراي اهميت فراواني است. بناي کاروان‌سراي سنگي كه روبروي راه آهن شهرستان زنجان و در خيابان خيام اين شهر واقع شده، با شماره 2128 به ثبت رسيده است.
كاروان‌سراي قره بلاغ زنجان
كاروان‌سراي قديمي قره بلاغ که اکنون به علت تخريب کامل به صورت يک تپه تاريخي درآمده است،درخارج‌از‌شهر زنجان قرار گرفته و به نظر مي رسد که از نوع کاروان‌سراهاي چهار ايواني بوده باشد.
كاروان‌سراي دخان
سراي دخان در محله مسگرهاي بالا، به موازات بازار زنجان قرار گرفته و از نوع کاروانسراهاي درون شهري است. اين كاروان‌سرا که در اواخر دوره قاجاريه ساخته شده است، در دوره پهلوي با گرفتن امتياز از دولت وقت به مرکز توليد و توزيع توتون و تنباکو در ناحيه باختر ايران تبديل شد.
مجموعه بازار زنجان
مجموعه بازار زنجان كه يکي از مهم ترين و زيباترين مجموعه هاي تجاري سراسر استان است، در قلب بافت قديم و مشرف به دروازه قلتوق (دروازه جنوبي شهر زنجان) قرار دارد. ساخت بناي اصلي بازار زنجان در سال 1205 هجري قمري (دوره آقامحمد خان قاجار) آغاز شد و در سال 1213 هجري قمري (دوره فتحعلي شاه قاجار) به پايان رسيد. به مرور زمان كاروانسراها، گرمابه ها، مسجدها و راسته ها در اطراف اين بازار شكل گرفتند و آن را در اواخر دوره قاجاريه و مقارن با حکومت محمدعلي شاه قاجار به مجموعه كاملي تبديل كردند. مجموعه بازار زنجان در زميني به مساحت 15 هكتار ساخته شده كه 5 هكتار آن به فعاليت‌هاي اقتصادي، 7 هكتار آن به سكونت، يك هكتار آن به اماكن عام‌المنفعه و دو هكتار ديگر به شبكه ارتباطي اختصاص يافته است.
مجموعه بازار از گذشته هاي دور، محل مناسبي براي برخورد آرا و افكار اجتماعي بوده و همواره نقش ممتاز و برجسته اي در حفظ آداب و سنن ملي و مذهبي داشته است. اين بازار به طور کلي از دو قسمت بازار بالا و بازار پايين تشکيل شده است. در قسمت پايين بازار علاوه بر داد و ستد رايج و طبيعي، از طريق دو کاروانسرا، توليدات محلي و محصولات روستاها و قصبه هاي اطراف زنجان به فروش مي رسد که البته امروزه اين بازار به انبار کالاهاي وارداتي تبديل شده است. سراي ملک و سراي گلشن از جمله سراهاي موجود در اين بازار هستند که در سال 1345 هجري قمري بازسازي و مرمت شده اند. دو مسجد مهم آقا شيخ فياض و ميرزايي نيز در اين قسمت بازار قرار دارند.
تنوع توليد و عرضه كالا و خدمات جنبي و وابسته در قسمت بالاي بازار بيشتر است، از اين رو اين قسمت مهم ترين مركز اقتصادي و تجاري شهر به شمار مي آيد. اين بازار به هشت راسته زرگرها، بزازها، كفاش ها، سراج ها، كلاه دوزها، صندوق سازها، رنگرزها، ميوه فروش ها و جگرپزها تقسيم شده كه اين تقسيم بندي از نظر حفظ حقوق صنفي و كنترل قيمت كالاهاي عرضه شده داراي اهميت است. اين نكته نمايانگر افكار بلند طراحان و بانيان اين بازار مي باشد. پنج مسجد چهل ستون، آقا سيد فتح الله، جامع، حجت الاسلام و ملار در اين قسمت بازار واقع شده اند. کاروانسراهاي حاج علي قلي و سراي حاجي کربلايي (که حدود سال 1300 هجري قمري تکميل شده اند) نيز از جمله کاروانسراهاي موجود در بازار بالا هستند. مجموعه بازار زنجان 56 راه ورودي اصلي و فرعي به شبكه ارتباطي كل شهر دارد و با دارا بودن 940 باب مغازه جايگاه فعاليت ده ها نوع شغل است. بازار زنجان نه تنها از لحاظ تجاري بلکه از نظر معماري نيز داراي اهميت زيادي بوده و کاملاً از سبک معماري دوره قاجاريه پيروي كرده است. اين مجموعه با توجه به ويژگي‌ هاي معماري و هنري آن، پيوسته به عنوان يک كانون مهم تجاري، تاريخي، فرهنگي مورد توجه بازديدكنندگان شهر زنجان قرار گرفته است. اين بازار به علت ارزش‌هاي فرهنگي و قدمت تاريخي آن، با شماره 44/1 در فهرست آثار تاريخي ايران به ثبت رسيده است.

بندهاو پلها درشهرستان زنجان

پل حاج سيد محمد زنجان
پل حاج سيد محمد که در جنوب خاوري حومه شهر زنجان واقع شده است، در دوره قاجاريه و به دستور سيد محمد (از روحانيون عصر مشروطيت در اواخر دوره قاجاريه) ساخته شد و به همين نام نيز شهرت يافت. اين پل که پل قره تپه نيز ناميده مي شود، در گذشته به دليل قرار گرفتن در مسير جاده عتبات داراي اهميت بوده است. پل حاج سيد محمد با الهام ازالگوهاي رايج معماري دوره قاجاريه ساخته شده و هم اکنون يکي از آثار تاريخي شهرستان زنجان به شمار مي آيد.
پل سردارزنجان
پل سردار در جنوب باختري حومه شهر زنجان، در ميان باغ ها و روي رودخانه زنجان رود بسته شده است و جاده زنجان بيجار از حاشيه آن مي گذرد. اين پل از بناهاي ساخته شده در دوره قاجاريه است و در گذشته به دليل هم‌جواري با دروازه شهر به پل قلتوق نيز معروف بوده است. پل سردار در اواخر دوره قاجاريه (سال 1333 هجري قمري) توسط سردار اسعدالدوله ذوالفقاري (سرکرده برخي از افواج ناحيه خمسه) ساخته شد. سبک معماري اين پل از شيوه معماري پل ها در دوره قاجارپيروي مي کند. به تازگي استانداري زنجان نسبت به ساخت تاسيسات مجتمع فرهنگي - تفريحي حاشيه زنجان رود در اين منطقه اقدام كرده است.
پل مير بهاءالدين زنجان
پل مير بهاءالدين، بزرگ ترين و قديمي ترين پل موجود در حومه جنوبي شهر زنجان است که در دوره قاجاريه، بر روي رودخانه زنجان رود ساخته شده است. اين پل که در فضاي طبيعي بسيار زيبايي قرار گرفته است، در ميان کشتزارهاي اطراف جلوه زيبايي دارد و مورد استفاده اهالي قرار مي گيرد. معماري اين پل به پيروي از تکنيک هاي دوره قاجار مطابق با الگوي پل سازي آن دوره با ترکيب طاق ها و پايه ساخته شده است. اين پل كه به پل کهنه و پل اژدهاتو نيز معروف بوده است در زمان ناصرالدين شاه قاجار (سال 1312 هجري قمري) توسط ميربهاءالدين زنجاني ساخته شده است.

حمام ها و آب آنبار ها در شهر زنجان

strong>گرمابه حسينيه اعظم زنجان
گرمابه حسينيه اعظم يکي از بناهاي آجري و قديمي شهر زنجان است و سبک معماري دوره قاجاريه ساخته شده است. اين بنا در محله سيدلر، در جنوب شهر زنجان واقع شده و بر اساس کتيبه اي که به خط نستعليق، بر سر در ورودي آن نصب شده مي توان تاريخ نخستين مرمت آن را به سال 1292 هجري قمري نسبت داد. اين بناي آجري، در نماي داخلي خود از تزيينات ساده کادربندي در قسمت طاق ها برخوردار است.
گرمابه حاج داداش زنجان
گرمابه حاج داداش که هم اکنون به عنوان چايخانه سنتي از آن استفاده مي شود، در بازار پايين شهر زنجان جاي گرفته و در دوره قاجاريه ساخته شده است. فضاي اصلي اين گرمابه شامل هشتي، بينه، ميان در، گرمخانه و خلوتي است. زيباترين قسمت اين گرمابه فضاي بينه آن است كه در آن طاق اصلي بر روي چهار ستون سنگي با سرستون هاي مکعبي و بدنه مارپيچي قرار گرفته است. دسترسي به اين بنا از سوي بازار و از کوچه سيد لر که حسينيه اعظم در آن قرار گرفته، امکان پذير است.
گرمابه ميربها زنجان
گرمابه مير بها از بناهاي دوره قاجاريه است که در راسته بازار پايين، در بخش قديمي شهر زنجان قرار گرفته و كاملاً از سبک معماري دوره قاجار تبعيت كرده است.
گرمابه قيصريه زنجان
گرمابه قيصريه از بناهاي دوره قاجار است که در داخل شهر زنجان در بازار قيصريه قرار گرفته است.

قلعه ها،برجها و آتشکده ها درشهرستان زنجان

قلعه يا حصار زنجان
قلعه يا حصار شهر زنجان كه به قلعه زنجان نيز شهرت دارد، از آثار دوران سلجوقي بوده و از معروفيت زيادي برخوردار است. اين حصار در گذر زمان هاي مختلف آسيب هاي جدي ديده است. جدي ترين آسيبي که به اين قلعه وارد شد در فتنه مغول بود. در اين يورش قسمت بزرگي از اين حصار تخريب شد و تقريباً به کلي از بين رفت. بعدها در دوره صفويه به علت انطباق آن با نقشه طرح كلي شهر و هماهنگي با موانع طبيعي دفاعي كه داراي اهميت سوق الجيشي بود، دوباره منطبق بر مسير ديوار قبلي شهر بازسازي شد. برخي از قسمت هاي اين قلعه كه در بيش تر سفرنامه هاي قديمي از آن ياد شده است، هنوز پابرجاست و امروزه از آثار تاريخي شهر زنجان به شمار مي آيد.
قلعه قمچي زنجان
قلعه قمچي که در دهكده اركبين حدود 110 كيلومتري شهر زنجان واقع شده به 800 تا 900 سال پيش از ميلاد تعلق دارد و از قديمي ترين قلعه هاي موجود در استان است.
قلعه قلابر زنجان
قلعه قلابر در روستايي به همين نام در 52 کيلومتري جنوب شهر زنجان واقع شده است. در کاوش‌هاي باستان‌شناسي انجام شده در دامنه هاي باختري ارتفاعات روستاي قلابر، مجموعه ارزشمندي به دست آمده که شامل يک مسجد و يک خانقاه يا قلعه است. قلعه قلابر احتمالاً به دوره هاي باستاني تعلق دارد ولي اظهارنظر قطعي در مورد آن نيازمند اکتشافات و تحقيقات باستان شناسي است.

آرامگاه ها، امامزاده ها و زيارتگاهها درشهرستان زنجان

آرامگاه ميرزا ابوالقاسم زنجان
بناي آرامگاهي ميرزا ابوالقاسم که يکي از مجتهدين و روحانيون برجسته و طراز اول دوره ناصري بوده است، در دوره قاجاريه ساخته شده و در منتهي اليه سمت باختري شهر زنجان قرار دارد. بناي اين آرامگاه از دو قسمت تشكيل شده که قسمت اول آن را ايوان ورودي و اطاق هاي جانبي آن و قسمت دوم را شبستان تشکيل مي دهد.